«D-21» نام پهپاد فوق سری آمریکایی در دوران جنگ سرد است که برای جاسوسی در ارتفاعات طراحی شده بود. این پهپاد علیرغم فناوری پیشرفته ای که داشت، هرگز به موفقیت کامل نرسید.
پس از سرنگونی U-2 آمریکایی بر فراز اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۶۰، نیاز به ابزارهای شناسایی بدون سرنشین و پرسرعت در میان دولتمردان آمریکایی تشدید شد. این امر راه را برای توسعه برنامه های مشابه هموار می کند پهپاد شناسایی D-21 شکاف اطلاعاتی دوران را باز کرد جنگ سرد پر شود
تولد یک ایده مخفی: از U-2 تا D-21
در پی سقوط هواپیمای جاسوسی U-2 در ۱ می ۱۹۶۰ (۱۱ اردیبهشت ۱۳۳۹) و دستگیری خلبان آن فرانسیس گری پاورز، دولت آمریکا پروازهای شناسایی سرنشین دار بر فراز مناطق متخاصم را متوقف کرد. این تصمیم منجر به شکاف اطلاعاتی جدی شد که سیا را بر آن داشت تا به دنبال راه دیگری برای نفوذ به حریم هوایی دشمن بدون به خطر انداختن جان خلبانان باشد.
پروژه D-21یک پهپاد شناسایی مافوق صوت در ارتفاع بالا بود که در دهه ۱۹۶۰ توسط وزارت دفاع ساخته شد. Skunk Works (Skunk Works) توسط لاکهید مارتین توسعه داده شد. این پهپاد برای جمع آوری اطلاعات بصری با پرواز با سرعت بیش از ۳ ماخ و ارتفاع بیش از ۲۷۰۰۰ متر طراحی شده است. این برنامه فوق محرمانه در ابتدا با نام Project Tagboard و بعداً به عنوان Project Senior Bowl شناخته شد.
مشخصات فنی D-21: سرعت، ارتفاع و موتور رمجت
توسعه این پهپاد شناسایی در اکتبر ۱۹۶۲ آغاز شد. D-21 این هواپیما که در ابتدا Q-12 نام داشت، قرار بود با سرعت ۳.۳ ماخ و در ارتفاع نزدیک به ۲۹۰۰۰ متر پرواز کند. نیروی محرکه این پهپاد توسط موتور رم جت تامین شده و از سیستم اینرسی پیشرفته برای ناوبری استفاده می کند. پهپاد D-21 از همان فناوری خانواده هواپیماهای پرسرعت A-12، YF-12 و SR-71 مرغ سیاه استفاده می شود، با این تفاوت که به جای موتورهای توربوجت در SR-71از موتور رم جت استفاده می کند.
چالش پرتاب: از M-21 Mothership تا فاجعه ۱۹۶۶
یکی از چالش های اصلی در طراحی D-21راهی برای رسیدن به سرعت بالا بود، زیرا موتورهای رم جت قادر به کار در سرعت های پایین نیستند. برای حل این مشکل، مهندسان لاکهید یک سیستم پرتاب هوایی منحصر به فرد ایجاد کردند.
آنها یک هواپیمای A-12 فرستادند M-21 آنها آن را به یک “Mothership” و یک هواپیمای بدون سرنشین تبدیل کردند D-21 بر روی بدن خود، بین باله های عمودی حمل می شود. D-21 پس از رسیدن به سرعت های مافوق صوت از M-21 هواپیما را جدا می کند M-21 همچنین به کابین دوم برای افسر کنترل پرتاب مجهز شده بود.
اولین پرواز ترکیبی M-21 و D-21 در ۲۲ دسامبر ۱۹۶۴ (دوم دی ۱۳۴۳) با موفقیت انجام شد. اما در ژوئیه ۱۹۶۶، در خلال پرتاب آزمایشی چهارم، این برنامه دچار یک حادثه فاجعه آمیز شد. بعد از جدایی D-21 از M-21 در سرعت بالا، ورودی موتور پهپاد دچار اختلال در جریان هوا شد که منجر به از بین رفتن پایداری هواپیمای مادر شد.
هر دو هواپیما با سرعتی در حدود ۳.۲۵ ماخ برخورد کردند. هر دو خدمه توانستند خارج شوند، اما یکی از آنها پس از جدا شدن کلاه ایمنی در هنگام فرود غرق شد. این حادثه مفهوم پرتاب را کاملاً لغو کرده است M-21 پایان یافت
رویکرد جدید: پرتاب از B-52H و Missing Missions
بعد از تصادف مرگبار M-21پهپاد D-21 به مدل D-21B از بمب افکن ها دوباره طراحی شد بوئینگ B-52H Stratofortress (بوئینگ B-52H Stratofortress) به فضا پرتاب می شود. این بمب افکن ها با نصب دکل هایی در زیر بال های خود برای حمل پهپادها اصلاح شدند. D-21B همچنین مجهز به تقویت کننده های بزرگ راکت سوخت جامد بود تا پس از رها شدن از بمب افکن، سرعت لازم برای راه اندازی موتور رم جت را به دست آورد.
ماموریت های عملیاتی تحت عنوان پروژه گاو ارشد توسط اسکادران پشتیبانی ۴۲۰۰ نیروی هوایی ایالات متحده از پایگاه نیروی هوایی بیل در کالیفرنیا انجام شد. اولین پرتاب عملیاتی در ۹ نوامبر ۱۹۶۹ (۱۸ آبان ۱۳۴۸) انجام شد و هدف آن منطقه آزمایش هسته ای لوپ نور در چین بود. بین نوامبر ۱۹۶۹ و مارس ۱۹۷۱ (آبان ۱۳۴۸ تا مارس ۱۳۴۹)، حداقل چهار پرواز D-21B برای جمع آوری اطلاعات انجام شد. اما هیچکدام کاملاً موفق نبودند، با خطاهای ناوبری و از دست دادن کپسول های بازیابی به این معنی که هیچ اطلاعات قابل استفاده ای به دست نیامد. آخرین ماموریت در ۲۹ اسفند ۱۳۵۰ (۲۹ اسفند ۱۳۴۹) انجام شد.
پایان یک پروژه مخفی: ظهور ماهواره ها و از کار انداختن D-21
پروژه Senir Bull در ژوئیه ۱۹۷۱ به پایان رسید، زمانی که نیروی هوایی ایالات متحده عملیات های بیشتر را به دلیل شکست های مکرر عملیاتی و ظهور قابلیت های ماهواره ای شناسایی پیشرفته تر که می توانست تصاویر را در زمان واقعی و با کیفیت بهتر ارائه کند، لغو کرد. D-21 پهپادهای لغو شده D-21 بقیه به انبار منتقل شدند و این برنامه یکی از مخفی ترین پروژه ها محسوب می شود جنگ سرد از دید عموم پنهان بود.